poniedziałek, 14 kwietnia 2014

Szczęśliwej podróży* Bon voyage

     Zaczął się drugi tydzień szkolnych, wiosennych wakacji w kantonie Neuchâtel. Wszystkim tym, którzy już wyjechali lub planują i przygotowują wyjazd, powrót czy inne krótsze i dłuższe trasy, jak również tym, którzy codziennie się przemieszczają do pracy, szkoły oraz na inne zajęcia, życzymy szerokiej i bezpiecznej drogi!
***
     La deuxième semaine des vacances scolaires de printemps à Neuchâtel vient de commencer. Nous souhaitons une bonne route à tous ceux qui sont déjà partis ou planifient et préparent leur départ, rentrée, vers diverses destinations plus ou moins éloignées, et aussi à tous ceux qui tous les jours se déplacent pour se rendre au travail, à l'école ou ailleurs!
Fot. Napis po polsku w pociągu relacji Neuchâtel - Berno.

piątek, 11 kwietnia 2014

Tak czyste i aż tak brudne* Si propre et si sale

Kraina Trzech Jezior. Fot. www.topdeal.ch
     Jezioro Neuchâtel, podobnie jak pozostałe jeziora w Szwajcarii, słynie z czystości. Jego wody są tak przejrzyste, że w wielu miejscach można zobaczyć dno. Jest największym ze wszystkich zbiorników wodnych, które całkowicie znajduje się na terytorium Szwajcarii, co daje ok. 40 km długości oraz ok. 9 km szerokości do przepłynięcia statkiem czy łódką. Połączenie z Jeziorem Morat dzięki kanałowi La Broye oraz z Jeziorem Bienne poprzez kanał Thielle wpisuje Neuchâtel do malowniczej Krainy Trzech Jezior. Latem woda przyciąga i zachęca turystów oraz miejscowych do pływania, nie wspominając o sezonie na żeglugę, zimą zaś wyludnione od plażowiczów brzegi sprzyjają spacerom. Kiedyś, choć nie tak dawno, bo jeszcze w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku, jezioro zamarzało i są jeszcze tacy, co pamiętają zabawy i grę w hokeja na jego zamarzniętej tafli. 
     Jak na śródlądowy akwen przystało, przy maksymalnej głębokości ok. 150 m, może poszczycić się bogatą i różnorodną fauną. Okonie z Neuchâtel, podobnie jak z Jeziora Genewskiego, rozsławione są w innych regionach kraju, w postaci suto omaszczonych masłem filetów i stanowią stały element menu miejscowych restauracji. Niektórzy twierdzą jednak, że ten regionalny smakołyk niedługo przejdzie do historii wskutek nieskazitelnie czystej wody. Tak czystej, że aż jałowej, a to wpływa w znacznym stopniu na zmniejszenie się biomasy jeziora, czyli obecności przede wszystkim alg oraz zawartości fosforu w wodzie.
Filety z okonia.
Fot. myswitzerland.ch
W wyniku tego zaczęło brakować planktonu i w ciągu ostatnich lat połów okonia zmalał tak bardzo, że kilku restauratorów sprowadza tę rybę z Polski (sic!). Jakiś czas temu próbowano sztucznej hodowli okonia, projekt jednak zakończył się niepowodzeniem z powodu wirusa, który zaatakował wychów. 
     Nie tylko okoń wzbogaca faunę Neuchâtel, są też szczupaki, pstrągi, które cieszą się coraz większą popularnością kulinarną oraz głębiele i wzdręgi. Te ostatnie stanowią obecnie przysmak tylko dla mew, niedoceniane nie sprzedają się na rynku gdyż konsument nie zmienił jeszcze swoich nawyków smakowych. Projekt zarybienia jeziora innymi gatunkami nie spotkał się z aprobatą, mimo że niektóre rodzaje dostosowały się szybko do nowego środowiska. Nie wydaje się to takie proste, ponieważ nowe ryby nie mając swojego naturalnego zagrożenia, stają się nim dla innych organizmów. W każdym razie tutejsi limnolodzy są temu przeciwni. 
     Z drugiej strony Jezioro Neuchâtel ma opinię najbrudniejszego jeziora w Szwajcarii Romańskiej. To za sprawą ilości oraz różnorodności śmieci, jakie można znaleźć na jego dnie. Do tych „skarbów” należą opony, hulajnogi, rowery, puszki po piwie, baterie, meble, torebki, portfele. Sprawa wodnego „śmietnika”wydała się na tyle alarmująca, że trzy lata temu profesjonalni nurkowie z Neuchâtel oraz pasjonaci nurkowania założyli stowarzyszenie pt.: „Pur Lac”-„Czyste jezioro”. W tamtym roku w akcji sprzątania jeziora wzięło udział 94 nurków. Z jeziora wzdłuż brzegów równolegle do ulicy Evole i w okolicach Bain des Dames wyłowiono m.in. dziewięć rowerów, siedem opon oraz wiele innych obiektów nie mających nic wspólnego z wodą. 
     Pomysł spodobał się w innych kantonach: pod koniec marca br. miało miejsce czyszczenie jeziora Thun, gdzie wyłowiono ok. trzech ton śmieci. Kolejne tego typu przedsięwzięcie odbędzie się w Lucernie. Na tegoroczną akcję sprzątania jeziora Neuchâtel można się już bezpłatnie zapisywać: purlac.ch/inscriptions. Odbędzie się w sobotę 30 sierpnia 2014r. 
***
Fot. www.arcinfo.ch
     Le plus grand lac de Suisse, entièrement sur son territoire, est le Lac de Neuchâtel. Il est bénéfique pour tout le monde: en été, il accueille les nageurs, nous permet de naviguer, et en hiver, même s'il ne gèle plus (les aines se souviennent des années cinquante) et il nous nourrit. Les filets de perches du lac de Neuchâtel sont connus dans tout le pays. Certains disent, que ce n'est plus le cas: la plupart des restaurants de la région importe la perche de Pologne. La pénurie de ce poisson est due à la propreté du lac. Et même si sa propreté surprend beaucoup d'étrangers (car on voit le fond à travers l'eau), si propre que cela veut dire qu'il pauvre en biomasse. Ce qui fait diminuer la population des perches.
     D'un autre côté, le lac de Neuchâtel est la plus grande poubelle de Suisse Romande. On y trouve des vélos, des pneus, des trottinettes, des pilles etc. Quelques professionnels et passionnés de plongé ont créé l'association „Pur Lac”. L'idée est d'y faire le ménage a plu à d'autres cantons. En mars 2014, un nettoyage a eu lieu au lac de Thun. Les inscriptions pour la prochaine mobilisation à Neuchâtel sont déjà ouvertes: purlac.ch/inscriptions.

środa, 9 kwietnia 2014

Wielkanoc po polsku w Neuchâtel* Pâques en polonais à Neuchâtel

Fot. Polska Misja Katolicka w Szwajcarii.
Poświęcenie pokarmów w ośrodku duszpasterskim
w Genewie (31.03.2013).
     Ogłoszenie parafialne: W Wielką Sobotę o godz. 11.30 w kaplicy przy Szpitalu de la Providence, Faubourg de l'Hôpital 85 w Neuchâtel odbędzie się po polsku poświęcenie pokarmów na stół wielkanocny. Po święceniu zostanie odprawione nabożeństwo Drogi Krzyżowej.
     W Niedzielę Wielkanocną oraz w Poniedziałek Wielkanocny msza święta będzie tradycyjnie o godz. 11.30. Przypominamy również, że msze święte w Neuchâtel odbywają się w drugą, trzecią i czwartą niedzielę miesiąca o godz. 11.30. Istnieje możliwość spowiedzi przed każdą i po każdej mszy świętej.
***
     Message paroissiale: Le Samedi Saint à Neuchâtel, dans la Chapelle de l'Hôpital de la Providence, Faubourg de l'Hôpital 85, aura lieu la bénédiction des paniers de Pâques, contenant traditionnellement des victuailles comme: des œufs décorés, du sel, du pain, du raifort, du jambon, du beurre. Ensuite, il y aura la célébration de la Messe du Chemin de Croix.
     Le Dimanche et Lundi de Pâques la messe sera célébrée à 11h30 dans la même chapelle. Nous profitons de cette occasion pour vous rappeler que la messe catholique en polonais a lieu à 11h30 les deuxièmes, troisièmes et quatrièmes dimanche de chaque mois dans la chapelle précitée. La confession est possible avant ou à la fin de la messe.

poniedziałek, 31 marca 2014

Zagadka marca* Devinette de mars

Zagadka marca dotyczy kantonu Neuchâtel. Jak nazywa się miejscowość przedstawiona na poniższym obrazie? Obraz pochodzi z 1870 r. Pierwsza prawidłowa i dokładna odpowiedź zostanie nagrodzona słodkim smakołykiem.
***
La devinette de mars concerne le Canton de Neuchâtel. La question est la suivante: comment s'appelle la ville présentée sur cette image? Le tableau a été peint en 1870. La première réponse précise et correcte remportera un délicieux cadeau.

wtorek, 25 marca 2014

Oswoić Warszawę* Apprivoiser Varsovie

Christine Burkhard
Fot. www.rp.pl/artykul/935396.html
     Christine, Szwajcarka z Biel/Bienne (BE) spędziła w Warszawie (Żoliborz) cztery lata. To wystarczająco długo, aby dobrze poznać naszą stolicę i utrwalić słowem oraz obiektywem wrażenia, refleksje, spostrzeżenia, perspektywę. Zanim jej praca ukaże się drukiem, przez ponad tydzień będziemy mieć okazję zobaczyć pracę autorki na wystawie połączonej z wernisażem, na które Christine serdecznie zaprasza: 
     „Chers amis polonais, Liebe polnische Freunde! Mam przyjemność zaprezentować w Biel/Bienne, moim rodzinnym mieście, moją pracę „Oswoić Warszawę//Kilka stron z dziennika obcokrajowca w Polsce”. Jest to 20 plansz, z których każda zawieraja krótki tekst i zdjęcie. Przez dwa miesiące były one pokazywane w Warszawie, przy Placu Wilsona, ze wsparciem ze strony Ambasady Szwajcarii i Urzędu Dzielnicy Żoliborz, a następnie przez dwa miesiące w Krakowie, w ogrodzie Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wprowadzeniem do wystawy w Biel/Bienne będzie kilka niepublikowanych zdjęć, zwięzły rzut oka na kilka tematów jakimi się zajmowałam w Polsce. W latach 2008 – 2012 mieszkałam w Warszawie i redagowałam rubrykę Stopklatka we francuskojęzycznym piśmie Les Echos de Pologne, a także co tydzień oprowadzałam osoby zaciekawione, które zechciały mi towarzyszyć w odkrywaniu najbardziej nieoczekiwanych miejsc stolicy. Tak właśnie, poprzez pismo i obraz oswajam miejsca, w których przychodzi mi żyć.”
***
     Christine, Suissesse de Bienne (BE) a vécu quatre ans à Varsovie (Żoliborz). C'est assez suffisant pour pouvoir bien découvrir notre capitale et mémoriser par les mots et l’objectif les impressions, réflexions, remarques et donner sa perspective. Nous avons la possibilité de voir son travail pendant plus d'une semaine grâce à une exposition et son vernissage, auxquels Christine nous invite: 

     „Bonjour! J'ai le plaisir de présenter à Bienne, ma ville d'origine, mon travail „Apprivoiser Varsovie. Quelques pages du journal d'une expatriée”. Il s'agit de 20 affiches qui comprennent chacune un texte court et une photo. Elles ont été exposées deux mois dans une rue du centre de Varsovie, puis deux autres mois dans le jardin de l'Université de Cracovie. L'exposition biennoise est introduite par des photos inédites, bref aperçu de quelques sujets que j'ai poursuivis en Pologne.
     De 2008 à 2012, j'ai vécu à Varsovie où j'étais rédactrice de la chronique « Arrêt sur image » pour la revue francophone Les Echos de Pologne. J'emmenais également chaque semaine les curieux qui voulaient bien me suivre à la découverte des endroits les plus inattendus de la capitale. C'est essentiellement par l'écriture et la photo que j'apprivoise les lieux où je suis amenée à vivre.”

poniedziałek, 24 marca 2014

Polska w 11 dni* La Pologne en 11 jours

http://epaper.cooperation-online.ch/
(n°12 du 18.03.2014)
     W jednym z numerów tygodnika sieci sklepów Coop (n°12, 18 marca 2014) ukazała się propozycja wycieczki ze Szwajcarii do Polski. Eskapada pod hasłem „Polska - kraj o nieskażonej przyrodzie i bolesnej historii” została zaplanowana na drugi tydzień lipca i potrwa 11 dni. Trasa podróży pozwala zwiedzić Polskę od Zgorzelca po Mikołajki i od Wieliczki po Gdańsk (w wielkim skrócie) łącznie ze zwiedzaniem obiektów z listy dziedzictwa Unesco. Informacja przydatna jak najbardziej dla naszych przyjaciół, rodzin i znajomych, którzy jeszcze nie byli w Polsce, lub chcieliby bliżej i lepiej poznać ten kraj. Wyjazd jest możliwy z kilku miast z francuskojęzycznej części Szwajcarii i dla osób posługujących się językiem francuskim.
***
     Dans le dernier numéro de l'hebdomadaire de la Coop (n°12 du 18.03.2014), nous pouvons trouver une proposition d'excursion en Pologne. Le voyage intitulé „Pologne - nature intacte et histoire poignante” est prévu pour 11 jours et permet de visiter le pays presque d'un bout à l'autre. Le programme propose aussi la visite guidée du patrimoine mondial de l'Unesco. Cette information peut être utile pour nos amis, familles et connaissances qui ne sont pas encore allés en Pologne ou qui ont envie de la découvrir. L'escapade est prévue du 13 au 23 juillet 2014. Les lieux du départ se trouvent en Suisse Romande, le voyage est pour les francophones.
Infos (s./p.66):

piątek, 21 marca 2014

Cztery propozycje na koniec tygodnia 21-23 marca* Quatre propositions pour la fin de la semaine du 21-23 mars

     Kilka propozycji na przyjemne spędzenie końca tygodnia w naszym regionie. Wiosna u nas już się rozgościła, niech żaby jeszcze to potwierdzą. Mimo wszystko nie zaszkodzi rozprawić się na dobre z zimą poprzez spalenie Marzanny, w Szwajcarii symbolizowanej przez postać męską - Le Bonhomme Hiver. Znajdzie się coś i dla dzieci i dla dorosłych. Na wszystkie imprezy wstęp wolny, ewentualnie dobrowolna składka. Bawcie się dobrze!
***
     Quelques suggestions pour passer agréablement cette fin de la semaine dans notre région. Le printemps est déjà au rendez-vous, que les grenouilles le confirment. Malgré tout, il est bien vu de mettre au feu du Bonhomme Hiver (en Pologne présenté par la femme - Marzanna). Nous trouvons quelque chose pour les enfants et pour les adultes. L'entrée est gratuite pour tous les événements, sinon une collecte à la sortie. Amusez-vous bien!


1. Dwunasta trzydzieści* Midi et demi
www.can.ch

Do niedzieli potrwa wystawa prac twórców: Niemki Beate Gütschov, Belga Renato Nicolodi oraz Anglika David'a Thorpe w CAN (Centrum Sztuki w Neuchâtel). Nie bez powodu wybrano trzech artystów z różnych państw Europy. Ideą ekspozycji jest zainteresowanie i próba ukazania śladów pozostawionych przez różne myśli społeczne w ostatnich stuleciach na naszym kontynencie.

GDZIE: Neuchâtel, rue des Moulins 37
KIEDY: od środy do niedzieli od godz. 14.00 do 18.00


2. Karnawał w Le Locle* Carnaval du Locle

Karnawał rozpocznie święto piwa belgijskiego. W sobotę pod wieczór odbędzie się tradycyjny pochód karnawałowy, o godz. 18.30 podpalenie kukły na pożegnanie zimy. Nie zabraknie regionalnych potraw na stoiskach, confetti oraz muzyki.

GDZIE: centrum miasta Le Locle
KIEDY:  w piątek od godz. 17.00 do 2.30 i w sobotę od godz. 10.00 do 2.30
INFO: www.lelocle.ch/qualitedevie/culture-et-manifestations/agenda



3. Międzynarodowy Dzień walki z rasizmem* Journée internationale contre le racisme


Tematyka dnia wydaje się nie tracić na aktualności i rozpocznie się przed perystylem wystawą pt.: „Moi, raciste?” Czas na refleksję urozmaici możliwość degustacji na stoiskach potraw z różnych kultur oraz koncert (od godz. 17.00) grupy Fisherman's (funk, hip-hop, trochę jazz'u i reggae).

GDZIE: plac przed perystylem oraz okolice Temple du Bas
KIEDY: w sobotę, od godz. 12.00 do 18.00
4. Noc z płazami* La nuit des amphibiens

W dzień wcale nie jest trudno zauważyć i usłyszeć budzącą się do życia naturę. Ale to nie dla wszystkich pora, ponieważ żaby upodobały sobie noc na przebudzenie. Dyrektor ogrodu botanicznego zachęca do obserwowania tego wydarzenia, ale trzeba wziąć ze sobą latarkę.

KIEDY: w sobotę, od godz. 18.00
GDZIE: Ogród Botaniczny w Neuchâtel, spotkanie przed domem ogrodników
INFO: www.jbneuchatel.ch/index.php/fr/component/allevents/100-nuit-des-amphibiens

piątek, 14 marca 2014

Powiedz mi swoje imię* Dis-moi ton prénom

     Ile osób w naszym kantonie nosi to samo imię co Ty? A w całej Szwajcarii? Jeśli  to Cię interesuje, to odpowiedź można znaleźć na stronach kantonu Neuchâtel i Konfederacji Szwajcarskiej. Dane liczbowe z kantonu dotyczą końca 2012 roku, pokazują też imiona, które były i są najbardziej popularne w naszych okolicach. Wystarczy wpisać imię bez akcentów i polskich znaków ne.ch/autorites/DEAS/STAT/population/Pages/Prenom, a wyszukiwarka wskaże ilość osób o tym samym imieniu. 
www.ne.ch
     Na stronie Konfederacji są do wglądu statystyki imion od 1902 do 2012r. z całej Szwajcarii, pod tym linkiem: bfs.admin.ch/bfs/portal/fr/index/dos/prenoms. Poniżej tabeli również wyświetla się popularność danego imienia w danym dziesięcioleciu.
***
     Une application sur le site de notre canton nous permet de voir combien de personnes portent notre prénom: ne.ch/DEAS/STAT/population/PrenomIl faut écrire le prénom recherché sans accent. Idem pour toute la Suisse: bfs.admin.ch/bfs/portal/fr/index/dos/prenoms. Les données montrent des résultats dès 1902 et jusqu'à 2012. En dessous de notre recherche nous pouvons voir combien de fois le prénom cité a été attribué pour l'année.
www.bfs.admin.ch

środa, 12 marca 2014

Recital fortepianowy* Recital de piano


Chopin, Liszt, Mozart to nazwiska zapisane złotymi zgłoskami w europejskiej tradycji muzycznej. Z kolei utwory mistrzów w wykonaniu znanej polskiej pianistki to recital, którego nie można przegapić. Odbędzie się w tę niedzielę, w malowniczej stolicy kantonu Jura.
***
Connue internationalement pianiste polonaise Dominika Szlezynger donnera ce dimanche un récital. Au programme les œuvres de Chopin, Liszt, Mozart - les compositeurs qui ont influencé et marqué la tradition musicale en Europe.

GDZIE: Auditorium, Place Roland Böuelin 1, 2800 Delémont
KIEDY: w niedzielę 16 marca o godz. 17.00
ZA ILE: wstęp wolny, dobrowolna składka




dominikaszlezynger.com
www.fondationfarb.ch/programme

poniedziałek, 10 marca 2014

Bal dla dzieci* Le Bal pour les enfants - post scriptum

     Wczoraj w Neuchâtel odbył się kostiumowy bal dla Najmłodszych zorganizowany przez Stowarzyszenie Polaków z Neuchâtel „Polne”. Jak na prawdziwą przebieraną zabawę przystało - nie zabrakło księżniczek, którym towarzyszyli dzielni rycerze, a bajkową atmosferę dopełniła obecność smoka, wróżek i tajemniczej strasznej postaci. Słoneczna pogoda sprzyjała zabawom na dworze, było kolorowo i wesoło. Udział najmłodszej uczestniczki przebranej za pszczółkę był jednym z pierwszych zwiastunów nadchodzącej wiosny.
     Bardzo serdecznie dziękujemy wszystkim Dzieciom i Rodzicom za wspólnie spędzone popołudnie oraz za wszelką pomoc przed, w trakcie i po balu.  Co tu dużo mówić - sezon na spotkania na świeżym powietrzu należy uznać za otwarty.
***
     Hier, à Neuchâtel a eu lieu le bal masqué pour les enfants organisé par l'Association des Polonais de Neuchâtel „Polne”. Des princesses sont venues à notre fête, accompagnées par de braves chevaliers. Un dragon, des fées et un personnage mystérieux ont été aussi présents. Le temps ensoleillé a favorisé les jeux à l'extérieur, il y avait beaucoup de couleurs et de joie. La plus jeune des filles, déguisée en abeille, nous annonce l'arrivée du printemps.
     Nous remercions très chaleureusement tous les Enfants et les Parents pour leur participation ainsi que pour toute l'aide fournie avant, pendant et après le bal. Sans trop écrire - la saison pour les fêtes à l'extérieur est considérée comme ouverte.